Jaap Delleman

Cremer, gevestigd vlak bij de bekende Keukenhof, is in de loop van 76 jaar groot geworden met de productie van telmachines voor bloembollen. Oprichter Fred Cremer bouwde al in 1949 een eerste alternatief voor handmatig tellen. Daarmee legde hij de basis voor een specialisme dat decennialang steeds verder is verfijnd. Waar het bedrijf in de beginjaren nog een breed palet aan landbouwmachines ontwikkelde, maakte de tweede generatie een scherpere keuze. “We zijn teruggegaan naar de kern,” vertelt agrarisch specialist Walter Hermans. “We vroegen ons af waar we echt goed in zijn. Het antwoord was: dat is tellen. Sindsdien zijn we ons daar volledig op gaan toeleggen.” Die herziene focus heeft inmiddels zijn vruchten afgeworpen. Cremer is uitgegroeid tot marktleider in tel- en verpakkingsoplossingen voor bloembollen, en heeft daarnaast een sterke positie opgebouwd in onder meer de farmaceutische industrie en de voedingsmiddelenverwerking. Tegenwoordig telt het bedrijf vier divisies en opereert het wereldwijd. Maar juist die opgebouwde kennis leidt nu tot een nieuwe ambitie: het bedienen van de volledige agrarische keten, met aardappelen als logische volgende stap.

De omslag van kilo’s naar knollen

In de aardappelsector is het wegen van producten al generaties lang de standaard. Pootgoed, consumptieaardappelen en aardappelen voor de verwerkende industrie worden afgerekend per kilo, terwijl de praktijk steeds vaker om precisie op stukniveau vraagt. “Als pootgoed kostbaar is, wil je ook precies leveren wat is afgesproken,” zegt Hermans. “Honderd knollen is honderd knollen. Niet meer, niet minder.” Technisch was het tellen van aardappelen lange tijd geen realistische optie. Capaciteit en snelheid vormden namelijk een bottleneck. Dat is inmiddels veranderd. Met moderne telprincipes kan Cremer nu tot een miljoen aardappelen per uur tellen, ongeacht vorm of maat, zolang het product netjes gesorteerd en in een enkele laag wordt aangevoerd. “Waar we vroeger vast­liepen op capaciteit, is dat nu geen beperking meer,” aldus Hermans. Die ontwikkeling opent de deur naar toepassingen in meerdere schakels van de keten. Van miniknollen tot pootgoed en van consumptieaardappelen tot maatwerkverpakkingen voor retail. “We zien dat de sector toe is aan meer grip op aantallen,” vult Patrick Doodeman aan, sinds kort werkzaam als agrarisch specialist bij Cremer. “Dat past bij schaalvergroting, ketenoptimalisatie en de behoefte aan data.”

Praktijkervaring in binnen- en buitenland

De eerste stappen zijn inmiddels gezet. In de miniknollenmarkt draaien al meerdere systemen. Daarin levert het tellen van dure uitgangsmaterialen direct meerwaarde op. Ook internationaal groeit de belangstelling voor deze techniek. Turkije zet telmachines in bij pootgoedbedrijven die exact willen weten hoeveel knollen er in een zak zitten. Niet uit luxe, maar uit noodzaak om leveringen te standaardiseren en discussies in de keten te voorkomen, aldus Cremer. Daarnaast zijn er toepassingen in de consumptiemarkt. In Frankrijk gebruikt een telerscoöperatie het systeem om kleine verpakkingen met een vast aantal aard­appelen te vullen. “Deze luxe verpakking hangt de keten op ooghoogte in de supermarkt. We zien dat de consument steeds vaker geen kilo meer wil hebben, maar een vast aantal tafelaardappelen,” schetst Doodeman. “Dat kan alleen als je betrouwbaar kunt tellen.” Volgens Cremer zit de echte potentie echter in de combinatie van sorteren, tellen en data. Door gesorteerde partijen te tellen vlak voor verzending, ontstaat inzicht dat verder reikt dan logistiek alleen. Telgegevens kan Cremer namelijk automatisch koppelen aan pakbonnen, voorraadbeheer en teeltplanning. “Dan weet een teler niet alleen wat hij levert, maar ook wat hij kan poten en verwerken,” legt Hermans uit.

Van bollenteelt naar ketenoptimalisatie

De vergelijking met de bloembollensector is een bewuste keuze van Cremer. Daarin leidde de overstap naar tellen tot een fundamentele verandering in de bedrijfsvoering. Plantdicht­heden werden exact gestuurd, inputgebruik daalde en opbrengsten werden voorspelbaarder. “Wat daar zestig jaar geleden is gebeurd, zien wij nu in de hele akkerbouw ontstaan,” stelt Hermans. “Meer schaal betekent meer verantwoordelijkheid en meer behoefte aan inzicht.” Cremer verwacht niet dat de omslag van wegen naar tellen al direct van vandaag op morgen plaatsvindt. Maar de eerste signalen zijn er. Telers, verwerkers en handelaren zoeken naar manieren om efficiënter te werken, verliezen te beperken en beter te sturen op kwaliteit. Tellen past volgens hen in die beweging. Met de aanstelling van Doodeman wil Cremer de agrarische tak verder uitbouwen en actiever de aardappelketen in. “We staan nog aan het begin,” zegt Hermans. “Maar de vraag is er. En als je eenmaal weet hoeveel knollen je hebt, kun je de rest van de keten daar veel slimmer op inrichten.” De boodschap van Cremer is helder: niet meer schatten op basis van kilo’s, maar sturen op aantallen. Van wegen naar weten. ●

Beschrijving openingsfoto: “Als je eenmaal weet hoeveel knollen je hebt, kun je de rest van de keten daar veel slimmer op inrichten”, delen Walter Hermans (l) en Patrick Doodeman.