Jan Gottschall

Ze hadden zo uit de sciencefictionfilmserie Star Wars kunnen komen: lasers die insecten en onkruid wegbranden. De opkomst van AI en detectietechnologie helpt de lasers om snel en nauwkeurig te kunnen reageren.

De lasers zijn nog niet praktijkrijp, maar de recente opkomst van optische sorteermachines laat zien dat nieuwe technieken snel hun weg kunnen vinden. Dat valt ook te verwachten van robots met camera’s om virussen te detecteren. Daarnaast kunnen drones letterlijk een verdere vlucht nemen met in het vooruitzicht dat zij biologische bestrijders boven een gewas droppen. Voor Phytophthora is de BioScout van belang. Die vangt sporen van deze oömcymeet op het land en seint de hoge-resolutiebeelden daarvan ter beoordeling door naar Australië. Verder is daar de FytoAlert-app. Telers en erfbetreders geven doorbraken van resistenties door via deze app. Op basis van de informatie uit de twee systemen kunnen telers maatregelen nemen.

De regelgeving kan al die snelle ontwikkelingen niet altijd bijbenen. Dat de regelgeving een beperking kan zijn, geldt voor droneverkeer, maar ook voor de trage registratie­procedure van nieuwe gewasbeschermingsmiddelen met een lage milieu-impact. In combinatie met de bestaande druk op het middelenpakket vergroot dit de noodzaak om de introductie van aardappelrassen met een verbeterde
resistentie te versnellen. Bij een versnelling zijn de nadelige gevolgen groot als een ras uiteindelijk niet aan teelt- of verwerkingseisen blijkt te voldoen. Om de pootgoedhandel en fritesverwerkers toch te bewegen het risico te nemen om de teelt van nieuwe rassen met verbeterde resistentie snel op te schalen, ligt een voorstel voor de introductie van een risicofonds in de spreekwoordelijke week.

De NAO heeft voor het opzetten van zo’n fonds een casus voor een zogenoemde ‘sandbox’ bij de Topsectoren ingeleverd. Het doel van zo’n ‘speelplaats’ is om te kijken of in een gecontroleerde omgeving belemmerende wetgeving kan worden weggenomen. In het geval van een fonds is echter onze insteek om ondersteunende regelgeving of procedures te vinden of aangepast te krijgen om tot een fonds te komen, bijvoorbeeld via het European Competitiveness Fund.

Wellicht lijkt een risicofonds niet zo innoverend als de lasers die lijken op de lichtzwaarden uit Star Wars. Een fonds vermindert wel het risico van de benodigde snelle opschaling van de rassen met een verbeterde resistentie. ●

Jan Gottschall
Secretaris/beleidsspecialist NAO