Jan Gottschall

Nadat de Britten in een referendum in juni 2016 kozen voor het verlaten van de Europese Unie (EU) leek in eerste instantie niet veel te veranderen in de wederzijdse handelsrelatie. Dat was schijn want gedurende de transitieperiode van 2016 tot en met december 2020 onderhandelden de EU en het VK over een uittredingsakkoord. Een akkoord was nodig doordat het VK door de uittreding een zogenoemde Derde Land was geworden. De EU verbiedt de import van consumptie- en pootaardappelen uit Derde Landen tenzij een uitzondering wordt bedongen.

In het akkoord van 2020 was echter geen wederzijdse markttoegang opgenomen voor pootaardappelen. Een uitzondering hierop vormt de mogelijkheid dat consumptietelers in Engeland en Wales, landen binnen het VK, pootgoed mogen importeren voor eigen gebruik. Hierdoor kon Nederland beperkt blijven exporteren. Het wegvallen van de EU-markt brak Schotland als dé pootgoedproducent binnen het VK, daarentegen sterk op.

Om tot wederzijdse handel te komen eist de Europese Commissie dat het VK de fytosanitaire regels van de EU volgt. Door deze ‘dynamic alignment’ ontstaat een gemeenschappelijke fytosanitaire zone. Voordat hiervan sprake is moeten beide partijen komen tot een Sanitary and Phytosanitary-overeenkomst, ofwel een SPS-overeenkomst. Het besluit over deze overeenkomst stond op het programma van de EU-VK-bijeenkomst op 22 juli 2026.

Deze bijeenkomst is uitgesteld door het aftreden van Starmer. De verwachting is dat de partijen een nieuwe bijeenkomst prikken als de nieuwe premier is aangesteld. Met een SPS-akkoord leggen de partijen de basis voor de wederzijdse handel in pootaardappelen. Dat neemt niet weg dat praktische problemen kunnen opdoemen, zoals een overgangsregeling voor gewasbeschermingsmiddelen.
Terugkomend bij Larry the cat. Die had bij zijn aanstelling de nodige opstartproblemen als muizenvanger. Dit leverde hem de bijnaam ‘Lazy Larry’ op. Dit kwam goed. Ook in 2026 zag ik een bericht dat hij ondanks zijn hoge leeftijd een muis had gevangen. Hopelijk ziet Larry snel een nieuwe premier Downing Street binnenstappen die sneller op gang komt dan Larry en de SPS-overeenkomst op korte termijn kan ondertekenen. ●

Jan Gottschall
Secretaris/beleidsspecialist NAO