Jan Gottschall

Om die te ondervangen werken marktpartijen vaak met pools of langdurige contracten. Langdurige contracten worden afgesloten op basis van de marktsituatie en -verwachtingen op dat moment. Maar omstandigheden kunnen altijd veranderen, waardoor marktpartijen af willen van een contract. De Europese Commissie wil telers daarin tegemoetkomen, en hen beter beschermen en zekerheid bieden. De Commissie stelt voor dat telers de mogelijkheid krijgen om een contract van een halfjaar of langer op te zeggen. In contracten moeten afnemers hiervoor een herzieningsclausule opnemen. Dat betekent dat als de teler en de afnemer niet tot overeenstemming komen over een contractherziening, de boer het contract mag opzeggen. Het Europees Parlement beperkt in een amendement de redenen voor herziening: extreem weer, geopolitieke omstandigheden of andere redenen waardoor de overeengekomen prijs de kosten van de teler niet meer dekt. Dit laatste lijkt te suggereren dat de teler altijd van het contract af kan.

Het Europees Parlement en de Europese Raad, met daarin vertegenwoordigers van de nationale lidstaten, hebben allerlei variaties bedacht. Termijnen van negen of twaalf maanden als ingangsmoment van de herzieningsclausule flitsen over het scherm. NAO pleit voor een termijn van twintig maanden of een uitzondering voor de aardappelsector. Het Europees Parlement denkt aan een uitzondering voor markten die werken met een termijnmarkt. Voor de consumptieaardappelmarkt kan dit een aangrijpingspunt zijn, want daar bestaat vooralsnog een termijnmarkt. Een zogenaamde Triloog, overleg tussen de Europese Commissie, Europees Parlement en Europese Raad moet tot een gezamenlijk gedragen voorstel leiden. Dit kan snel gaan of nog heel lang duren. Juristen bereiden afnemers voor hoe zij kunnen anticiperen op de mogelijke herzieningsclausule. De gevolgen van het kunnen opzeggen van contracten werken door in de hele keten. De herzieningsclausule kan uiteindelijk een wassen neus blijken in de bescherming van de telers, of leiden tot meer onzekerheid. Want wie wil een langdurig contract afsluiten als die naar believen kan worden opgezegd?

Jan Gottschall
Secretaris/beleidsspecialist NAO